Γράφει η Λίλυ Χουλιαράκη, καθηγήτρια στο τμήμα Μέσων και Επικοινωνίας του LSE

Η δολοφονία του Charlie Kirk στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα πριν από δύο εβδομάδες έγινε είδηση σε όλο τον κόσμο, αγγίζοντας όχι μόνο την άκρα δεξιά αλλά και τις φιλελεύθερες και προοδευτικές κοινότητες. Και δικαίως. Σε ανθρώπινο επίπεδο, ήταν μια τραγωδία· σε πολιτικό επίπεδο, καταστροφική· και σε ηθικό επίπεδο, απαράδεκτη. Η βία δεν μπορεί να είναι η απάντηση. Και η δολοφονία του Kirk δεν μπορεί να δικαιολογηθεί με κανέναν τρόπο.

Το ζήτημα, όμως, είναι τι επακολούθησε. Μέσα σε λίγες ώρες, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Donald Trump έσπευσε να τον χαρακτηρίσει «σπουδαίο» και «θρυλικό»· στην κηδεία του ο JD Vance τον αποκάλεσε «ήρωα» των Ηνωμένων Πολιτειών και «μάρτυρα της χριστιανικής πίστης», ενώ τα συντηρητικά κανάλια έπαιζαν ξανά και ξανά τα θολωμένα πλάνα της δολοφονίας με συνοδευτική υπόκρουση από πατριωτικές μελωδίες. Έτσι, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, μια ιστορία εξουσίας και κυριαρχίας είχε μετασχηματιστεί σε αφήγηση θυματοποίησης. Μέσα σε λίγες μέρες, ο Kirk δεν ήταν πια ο άνθρωπος που ξέραμε, δηλαδή ένας ακροδεξιός ακτιβιστής που είχε χτίσει τεράστια καριέρα πάνω στη ρητορική μίσους. Είχε μετατραπεί σε «ήρωα» και «μάρτυρα», με το θάνατό του να παρουσιάζεται ως «απόδειξη» της «woke καταπίεσης» που, σύμφωνα με τους ομοϊδεάτες του, φιμώνει τις συντηρητικές φωνές. Αυτό ακριβώς είναι η αντεστραμμένη θυματοποίηση: οι ισχυροί παρουσιάζονται ως θύματα, ξαναγράφοντας την ιστορία του ποιος κατέχει την εξουσία και ποιος πραγματικά υποφέρει από την άσκηση αυτής.

Στην πραγματικότητα, ο Kirk δεν ήταν ποτέ «φιμωμένος». Αντιθέτως, ήταν μια από τις πιο δυνατές φωνές μίσους, μισαλλοδοξίας και πόλωσης. Η ρητορική του στόχευε γυναίκες, μετανάστες και ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα. Ειρωνευόταν τους αδύναμους, καλλιεργούσε μια λογική μόνιμης σύγκρουσης και εξυμνούσε τα όπλα ως «σύμβολα ελευθερίας». Οι ομιλίες του προωθούσαν την επιθετικότητα και κανονικοποιούσαν ιεραρχίες κυριαρχίας των λευκών ως «κοινή λογική».

Στο θέμα των αμβλώσεων, η θέση του ήταν ακραία: «Η άμβλωση ισοδυναμεί με φόνο και πρέπει να είναι παράνομη», έλεγε, ακόμη και σε περιπτώσεις βιασμού ανήλικων κοριτσιών. Όταν ρωτήθηκε τι θα έκανε αν η δεκάχρονη κόρη του έμενε έγκυος από βιασμό, η απάντησή του ήταν σοκαριστική: «Ναι, το παιδί θα γεννηθεί». Ο Kirk, λοιπόν, δεν φιμώθηκε ποτέ όσο ζούσε. Ενώ, όμως, ήταν αρχιτέκτονας ενός λόγου που μετέτρεπε τον πόνο των ευάλωτων σε εργαλείο νομιμοποίησης της βίας των ισχυρών, μετά τον θάνατό του, οι βίαιες δηλώσεις του παρουσιάζονται ως αλήθειες ενός «τίμιου συντηρητικού» που πίστευε στη δημοκρατία και προωθούσε τον ανοιχτό, δημοκρατικό διάλογο.

Αυτή η αντιστροφή έχει σημασία. Εξαγνίζει τη δράση του Kirk και παραγράφει τις βλαβερές συνέπειες της πολιτικής του. Ακόμη χειρότερα, τροφοδοτεί μια αφήγηση σύμφωνα με την οποία οι συντηρητικοί είναι τα «πραγματικά θύματα» μιας δήθεν μη ανεκτικής αριστεράς. Σε αυτό το αφήγημα της δεξιάς, ο θάνατός του δεν αντιμετωπίζεται ως προειδοποίηση για τους κινδύνους της πολιτικής βίας αλλά ως απόδειξη ότι η «ελευθερία του λόγου» καταρρέει.

Κι όμως, η αλήθεια είναι ακριβώς η αντίθετη.

Δεν βιώνουμε καμία «δικτατορία του woke», αλλά την πραγματική ισχύ εθνικιστικών, αυταρχικών δυνάμεων σε όλον τον κόσμο. Από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ως τη Ρωσία και την Ινδία, η άκρα δεξιά δεν φιμώνεται. Κυβερνά. Συνέπεια αυτού, μετανάστες απελαύνονται, ΜΚΟ και κοινοτικά κέντρα εκφοβίζονται και κλείνουν, κριτικές φωνές στα ΜΜΕ φιμώνονται. Ακόμη και στα πανεπιστήμια, που συχνά κατηγορούνται ως «ορμητήρια της αριστεράς», οι ριζοσπαστικές φωνές ποινικοποιούνται και περιθωριοποιούνται: πανεπιστημιακοί τιμωρούνται με περικοπές χρηματοδότησης ή με απειλές στην καριέρα τους με την κατηγορία του «αντισημιτισμού», όποτε τολμούν να ασκήσουν κριτική στο Ισραήλ.

Πρόκειται για μια πολιτική αναλγησίας που δείχνει καθαρά πού βρίσκεται στην πραγματικότητα η εξουσία.

Η δημοτικότητα του Kirk πρέπει να κατανοηθεί μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Ο λόγος του βρήκε απήχηση γιατί ευθυγραμμίστηκε με μια ήδη ισχυρή συναισθηματική κουλτούρα, η οποία καλλιεργεί τη λατρεία για τον αδυσώπητο ανταγωνισμό και τον «σκληρό ανδρισμό»· την αποθέωση της τεχνολογικής «προόδου» χωρίς καμία μέριμνα για το ανθρώπινο κόστος· την αποδοχή της οικολογικής καταστροφής ως «αναγκαίου κακού». Μια κοσμοθεωρία που στηρίζεται σε φαντασιώσεις λευκής παντοδυναμίας και περιφρονεί την ευαλωτότητα, την αλληλεγγύη και τη φροντίδα.
Η κηδεία του Kirk ήρθε να επιβεβαιώσει αυτή την κοσμοθεωρία, ολοκληρώνοντας τον ηρωοποιητικό μύθο του.

Από τους Trump και Vance, οι οποίοι τον επαίνεσαν για την «εξαιρετική δουλειά» που έκανε, επειδή δίδαξε το έθνος «να στέκεται στα πόδια του και να υπερασπίζεται την Αμερική» αντί να «πεθαίνει γονατιστό», μέχρι τις τηλεοπτικές οθόνες που πλημμύρισαν με σημαίες, εθνικούς ύμνους και επίσημους όρκους πως η «θυσία» του δεν θα πάει χαμένη, η εξόδιος ακολουθία του εργαλειοποιήθηκε, προωθώντας και ενισχύοντας ένα ανησυχητικό αφήγημα περί «συντηρητικής θυματοποίησης». Κι εδώ ακριβώς φαίνεται ξανά η πολιτική της αντεστραμμένης θυματοποίησης της άκρας δεξιάς, η οποία φέρνει στο επίκεντρο της αφήγησης την οδύνη του λευκού, συντηρητικού άνδρα, ενώ αποσιωπά τις φωνές όσων υφίστανται διαφορετικές μορφές συστημικής βίας. Είναι μια πολιτική που, υπό το πρόσχημα του πένθους, βαθαίνει τις πληγές της πατριαρχίας, του ρατσισμού και του αποκλεισμού.

Το να αντισταθούμε σε αυτήν την αντεστραμμένη θυματοποίηση δεν σημαίνει πως υποτιμούμε τη φρίκη της δολοφονίας του Kirk. Αυτή είναι καταδικαστέα και η απώλεια του Kirk τραγική για όσους ήταν κοντά του και για όσους πίστευαν σε αυτόν. Δεν συναινούμε, όμως, στο δημόσιο αφήγημα της ακροδεξιάς –και παραδόξως αρκετών φιλελεύθερων φωνών– που μετατρέπει τον θρήνο σε μυθοπλασία.

Είναι σημαντικό, τη στιγμή αυτή, να αντισταθούμε στη γοητεία του «ηρωικού μάρτυρα» και να πούμε την αλήθεια ξανά και ξανα. Δεν ζούμε υπό την τυραννία της αριστεράς. Ζούμε στην κυριαρχία της ριζοσπαστικής δεξιάς. Αυτοί που φιμώνονται δεν είναι οι συντηρητικοί με τις τεράστιες πλατφόρμες, αλλά οι ευάλωτοι που γίνονται στόχος της ρητορικής των συντηρητικών. Το ακροδεξιό αφήγημα επιδιώκει να εγγράψει τον Kirk στη συλλογική μνήμη ως θρύλο. Αν, όμως, επιτρέψουμε τον μύθο του Kirk ως εθνικού ήρωα να περάσει χωρίς κριτική, κινδυνεύουμε να παρερμηνεύσουμε τις πραγματικές σχέσεις βίας γύρω μας.

Ή, ακόμα χειρότερα, να συναινέσουμε στη διαιώνισή τους.

Το παρόν άρθρο αποτελεί συνέχεια ανάλυσης της κ. Χουλιαράκη που δημοσιεύθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 2025 στο blog του LSE με τίτλο The reverse victimisation of Charlie Kirk – from propagandist to martyr. Ευχαριστούμε θερμά την Αγγελική Σηφάκη, υπότροφο του Μεταδιδακτορικού Προγράμματος Marie Skłodowska-Curie στο Κέντρο Κοινωνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Κοΐμπρα, για την επιμέλεια του ελληνικού κειμένου.

Μπορείτε εδώ να διαβάσετε τη συνέντευξη που παραχώρησε η Λίλυ Χουλιαράκη στη Womanlandia με αφορμή το βιβλίο της με τίτλο Wronged: The Weaponization of Victimhood που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Columbia University Press.