Κάντε εγγραφή στο newsletter μας εδώ για να λαμβάνετε κάθε εβδομάδα ένα τέτοιο κείμενο μαζί με τέσσερις προτάσεις της εβδομάδας από τον κόσμο της Womanlandia.

«Αυτό τον ισαποστακισμό επειδή φοβάστε την Ζωή Κωνσταντοπούλου, με μένα δεν θα το κάνετε. Γιατί μπορεί να σας πιάσω κι εγώ στο στόμα μου και να έχουμε χειρότερα. Φοβάστε πολύ, αυτό που κάνατε ήταν χυδαίο, με εξομοιώσατε με την κυρία Κωνσταντοπούλου και δεν το δέχομαι. Στην Ελλάδα πρέπει να καταλάβουμε ότι όταν κάποιος βιάζει μια κυρία και κάποιος άλλο λέει για το θύμα “φορούσε μίνι”, αυτός που το λέει είναι απαράδεκτος. Συμφωνούμε; Αυτό κάνατε πριν».

Τάδε έφη ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης σε έξαλλη κατάσταση σε εκπομπή της ΕΡΤ και συγκεκριμένα στο δημοσιογράφο Κώστα Παπαχλιμίντζο. Νωρίτερα ο δημοσιογράφος έθιξε το ζήτημα της έντονης αντιπαράθεσης του Υπουργού με τη Ζωή Κωνσταντοπούλου που λαμβάνει χώρα εντός κι εκτός της Βουλής, αναφέροντας ότι «τσακώνεται για μια εβδομάδα» μαζί της, ενώ έχουν υποβληθεί εκατέρωθεν μηνύσεις για εξύβριση και συκοφαντική δυσφήμηση.

Σε αυτή την περιγραφή των γεγονότων, ο Υπουργός αντέδρασε σε υψηλούς τόνους λέγοντας πως: «Με συγχωρείτε, αυτό που κάνετε δεν είναι σωστό. Λέτε “μια εβδομάδα τσακώνεστε”, άρα μας εξομοιώνετε. Εδώ θα σκοτωθούμε στα αλήθεια. Δεν μπορεί εσείς που έχετε μικρόφωνο να εξομοιώνετε τον θύτη με το θύμα». Όταν ο κ. Παπαχλιμίντζος επεσήμανε ότι ο Υπουργός έχει καταθέσει μήνυση κατά της κ. Κωνσταντοπούλου, εκείνος απάντησε: «Συγγνώμη, αυτό είναι τσακώνεστε; Δηλαδή αν εγώ σε πω τιποτένιο σκουλήκι που τα παίρνεις κι εσύ μου απαντήσεις, τσακωνόμαστε ή υπερασπίζεσαι τον εαυτό σου;».

Έχουμε συζητήσει εκτενώς στο παρελθόν για το πώς η γλώσσα της θυματοποίησης εργαλειοποιείται από τη Δεξιά και τα κέντρα εξουσίας γενικότερα για τη δημιουργία εντυπώσεων. Σε συνέντευξη που μας έχει παραχωρήσει η καθηγήτρια στο τμήμα Μέσων και Επικοινωνίας του LSE Λίλυ Χουλιαράκη, έχουμε εξηγήσει αναλυτικά ότι η θυματοποίηση και η επίκληση της οδύνης γίνονται από ετερόκλητες κοινωνικές ομάδες, όπου συχνά η μία κατηγορεί την άλλη για κακοποίηση, αυτό που στη βιβλιογραφία έχει ονομαστεί «ανταγωνιστική θυματοποίηση», τοποθετώντας τα γεγονότα εκτός του πλαισίου των δομών και σχέσεων εξουσίας, σε σημείο που τελικά να ενισχύουν τις ταξικές, έμφυλες και εθνοτικές ανισότητες. Το λεξιλόγιο της θυματοποίησης δεν είναι φορτισμένο με κάποια συγκεκριμένη ιδεολογία και, συνεπώς, μπορεί ανεμπόδιστα να εργαλειοποιηθεί από τις ισχυρές τάξεις.

Ο κ. Γεωργιάδης μπορεί να επικαλείται πως ο ίδιος είναι το θύμα μιας διένεξης, ενώ ταυτόχρονα είναι όχι μόνο ο ισχυρότερος άνθρωπος στο δωμάτιο, αλλά ένας από τους ισχυρότερους ανθρώπους στη χώρα. Όταν ένας Υπουργός εξισώνει τον εαυτό του με ένα δημοσιογράφο, όπως έκανε ο κ. Γεωργιάδης στην ΕΡΤ, στην πραγματικότητα συνειδητά αγνοεί την τεράστια διαφορά στη δυναμική εξουσίας που υφίσταται μεταξύ τους. Πρόκειται γι’ αυτό που στα νομικά ονομάζεται «ισότητα των όπλων», η οποία θεσμικά δεν προκύπτει ούτε μεταξύ του ίδιου και της κ. Κωνσταντοπούλου.

Ο Άδωνις Γεωργιάδης προσπαθεί να μας πείσει μέσα από τις φωνές του ότι η Ζωή Κωνσταντοπούλου είναι πιο ισχυρή από εκείνον, κάποιον που δεν είναι απλώς βουλευτής αλλά μέλος της κυβέρνησης. Όταν ταυτίζει τον εαυτό του με μία γυναίκα που έχει υποστεί βιασμό, τότε ταυτίζεται με τη δική της καταπίεση και συστημική ευαλωτότητα, κι αυτό φανερώνει τη μόνιμη σύγχυση που επικρατεί στην πολιτική του σκέψη.

Η κ. Χουλιαράκη πολύ εύστοχα παρατηρεί πως «στην πραγματικότητα, η θυματοποίηση δεν είναι μόνο μία κραυγή για βοήθεια ή μία επίκληση στο συναίσθημα. Κάθε ισχυρισμός οδύνης είναι πρωτίστως ένα πολιτικό εργαλείο που διεκδικεί αναγνώριση και κυριαρχία στη δημόσια σφαίρα. Και όσοι έχουν ήδη εξουσία, είτε οικονομική, είτε πολιτική, είτε στρατιωτική, μπορούν να επιβάλλουν τον εαυτό τους ως το μόνο θύμα και να περιθωριοποιήσουν τους ισχυρισμούς αυτών που βιώνουν χρόνιες και τραγικές συνθήκες βίας και οδύνης».

Ταυτόχρονα, υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ της σύγκρουσης και της θυματοποίησης. Η σύγκρουση από μόνη της δεν αποτελεί κακοποίηση, όπως περίφημα έχει εξηγήσει η Σάρα Σούλμαν στο Conflict Is Not Abuse. Το να είναι κανείς θιγόμενος δεν σημαίνει πως είναι απαραίτητα και θύμα. Η αντιπαράθεση δεν συνεπάγεται αυτόματα και κακοποίηση, καθώς η κακοποίηση προκύπτει από την ανισότητα των όπλων, τη δυνατότητα κάποιου να αμυνθεί, την αποδοχή που θα δεχτεί από τον περίγυρό του και τους θεσμούς εάν ισχυριστεί ότι κακοποιήθηκε. Εξισώνοντας ένα θύμα βιασμού με μία φραστική και νομική αντιπαράθεση, ο Άδωνις Γεωργιάδης δεν παρουσιάζει μόνο τον εαυτό του ως θύμα, οικειοποιούμενος τη γλώσσα του φεμινισμού, αλλά ισοπεδώνει κάθε ουσιαστική νοηματοδότηση της θυματοποίησης, σε βαθμό που η λέξη χάνει το νόημά της.

Η ειδοποιός διαφορά μεταξύ αντιπαράθεσης και κακοποίησης προκύπτει από τη δομική θέση δύο υποκειμένων, από τη συστημική τους ευαλωτότητα, την πιθανότητα έκθεσής τους σε βία, την ισχύ και τα μέσα που έχουν για να αμυνθούν και να ανταποδώσουν. Ο Άδωνις Γεωργιάδης είναι από τους πιο προστατευμένους άνδρες στην Ελλάδα, κυριολεκτικά και πολιτικά. Ελάχιστοι άνθρωποι στη χώρα είναι πιο ισχυροί από τον ίδιο και έχουν τη δυνατότητα να τον θυματοποιήσουν πραγματικά. Μόλις χθες εμφανίστηκε στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο της Νίκαιας για «εγκαίνια» περιτριγυρισμένος από πάνοπλους άντρες των ΜΑΤ, που δεν άφηναν τους υγειονομικούς να του εκθέσουν τα ιδιαιτέρως σημαντικά παράπονά τους, προβαίνοντας σε ακόμη μία απρόκλητη επίθεση με χημικά, ξύλο και συλλήψεις.

Αυτός είναι άλλωστε ο στόχος αυτής της ρητορικής θυματοποίησης, η αποφυγή λογοδοσίας. Μέλη της κυβέρνησης φαίνεται ότι ενοχλούνται από τους δημοσιογράφους που κάνουν στοιχειωδώς τη δουλειά τους. Ο Υπουργός Υγείας απείλησε τον Κώστα Παπαχλιμίντζο ότι «μπορεί να σας πιάσω κι εγώ στο στόμα μου και να έχουμε χειρότερα». Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης εξύβρισε και απείλησε το δημοσιογράφο Χρήστο Αβραμίδη με καταχρηστική αγωγή SLAPP επειδή ο δεύτερος σε συνέντευξη τύπου έθεσε ενώπιον του εύλογα ερωτήματα για το δολοφονικό ναυάγιο της Χίου με τους 15 νεκρούς μετανάστες. Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ Δημήτρης Καιρίδης επιτέθηκε φωνάζοντας στους δημοσιογράφους του OPEN Μίνα Καραμήτρου και Νίκο Στραβελάκη, κάνοντάς τους την υπόδειξη «να κάνετε σωστά τη δουλειά σας».

Ο αμερικανικός αυταρχισμός, όπως τον έχουμε δει δια στόματος ρεπουμπλικάνων σαν την εκπρόσωπο τύπου Κάρολαϊν Λίβιτ έχει έρθει και στη χώρα μας. Στην Ελλάδα, οι δημοσιογράφοι ανεξαρτήτως πολιτικής ιδεολογίας που ασκούν την παραμικρή κριτική προς την εξουσία δέχονται συστηματικά και εντελώς απροκάλυπτα απειλές και ύβρεις.

Απλώς αυτή τη φορά όταν καλούνται να λογοδοτήσουν κατηγορούν για ισαποστακισμό.