Η θεατρική παράσταση του Μάρκου Σεφερλή στο Δελφινάριο προκάλεσε αντιδράσεις γύρω από το σκετς του για το non binary Νέμο που κέρδισε τη Eurovision 2024. Δεν είναι η πρώτη φορά που ξεσπάνε αντιδράσεις για τη χλεύη του προς τις μειονότητες.

Δικαστική μάχη Ακρίτα – Σεφερλής

Τον Νοέμβριο του 2018, με αφορμή την ακύρωση της παράστασης του Μάρκου Σεφερλή «Ζητείται Ψεύτης», στο Θέατρο «Παλλάς», σχολίασε το έργο του ηθοποιού η Έλενα Ακρίτα με ένα κείμενό της στα «Νέα».

Η Ακρίτα άσκησε κριτική στο καλλιτεχνικό έργου του Σεφερλή, κάνοντας την παραδοχή πως είναι «ταλαντούχος», αλλά «όταν κάνεις το ταλέντο σου παρκέ για τις παντόφλες της στενομυαλιάς, του ρατσισμού και της κάθε μορφής φοβίας να το βράσω το ταλέντο». Με άλλα λόγια, η Ακρίτα αναγνωρίζει κάποιο κωμικό ταμπεραμέντο του ηθοποιού, το οποίο έχει σημείο έναρξης στο χιούμορ γυμνασίου, αλλά καταλήγει στον κακοποιητικό λόγο. Με τα λόγια της Ακρίτα: «Χλευάζει τις γυναίκες, τους γκέι, τους ξένους, τους υπέρβαρους, τους διαφορετικούς. Καθησυχάζει τον θεατή πως είναι ΟΚ να έχει μυαλό κότας, είναι ΟΚ να βρίζει ό,τι δεν καταλαβαίνει, να καταριέται ό,τι τον τρομάζει.»

Η δημοσιογράφος αναρωτιέται για τη θέση του ηθοποιού στο Παλλάς και καταλήγει το κείμενό της με αναφορά στο ήθος του trash: «Ακριβώς το ‘ήθος του trash’ θα έφερνε ο Σεφερλής στο Παλλάς και ειλικρινά μπορούμε να ζήσουμε χωρίς αυτό.»

Αντιδράει ο Σεφερλής και της κάνει αγωγή, σχολιάζοντας σχετικά στην εκπομπή Μεσάνυχτα: «Λένε όλοι αυτοί που γράφουν τόσο καιρό για ρατσισμό, ότι είμαι ρατσιστής με τις χοντρές, με τους γκέι. Αυτό που γράφει για εμένα και το κοινό μου δεν είναι ρατσιστικό;». Δηλαδή, ο ηθοποιός μίλησε για αντίστροφο σεξισμό, μια έννοια πλασμένη στα συντηρητικά μυαλά που δεν υφίσταται στην πραγματικότητα.

Η Ακρίτα, στην ερώτηση για ποιο λόγο της κάνει τελικά αγωγή ο Σεφερλής, απάντησε: «Δεν έχει καταλάβει κανείς, ούτε η δικηγόρος μου, ούτε η εφημερίδα. Ότι τι; Ποινικοποιείται η άποψη που μπορεί να έχω για το έργο ενός καλλιτέχνη; Γιατί μόνο γι’ αυτό που παράγει και προβάλλει δημόσια έγραψα. Τίποτα παραπάνω».

Μάλιστα, όταν η Ακρίτα ήταν καλεσμένη στην εκπομπή της Μελέτη, σχολίασε «[…] Εγώ κρίνω τη δουλειά του. Η δουλειά του είναι trash. Η δουλειά του, το έργο που παράγει είναι trash. Δεν σημαίνει ότι είναι ο ίδιος trash, είναι το έργο […]. Όταν υπάρχει μια γυναίκα που φοράει μπικίνι κι έχει περισσότερα κιλά, δεν θα την κάνω νούμερο στο Δελφινάριο, θα την προστατέψω γιατί έχει δικαίωμα και στην παραλία να είναι και μπικίνι να φοράει και τον ποπό της να μας δείχνει και ό,τι γουστάρει. Σε όποιον δεν αρέσει να φύγει εκείνος από την παραλία και να πάει στην μπανιέρα του να κάνει μπάνιο. Ευπαθείς κοινωνικές ομάδες έχουν υποφέρει τόσο πολύ από μία κάκιστα εννοούμενη σάτιρα. Μου λες ότι το δικό μου κείμενο ήταν επιθετικό… Πόσο πιο επιθετικό από το να ανεβαίνεις και να κάνεις μια καρικατούρα ενός γκέι ανθρώπου, ενός παχύσαρκου ανθρώπου, ενός πιο κοντού; Πώς; Η γνώμη μου θα είναι αυτή που είναι, δεν μπορώ να την αλλάξω.»

Το 2022 δεν αργεί να ξεσπάσει καινούρια θύελλα αντιδράσεων με το τηλεοπτικό εγχείρημα, του Σεφερλή «Super Mammy», στον ΑΝΤ1. Ενώ ο Σεφερλής υποδυόταν τη Χαρίκλεια, μια Ελληνίδα μάνα, το Twitter τον επέκρινε για τα «αστεία βιασμών», απαιτώντας να επέμβει το ΕΣΡ. Τις περισσότερες αντιδράσεις τις έφερε η ατάκα του Σεφερλή: «Είδα στο δρόμο έναν βιαστή, έτρεχα, έτρεχα, αλλά δεν τον πρόλαβα».

Η απόφαση

Τελικά ο Σεφερλής κερδίζει τη δικαστική μάχη με την Ακρίτα και δημοσιεύει την απόφαση στα social media της η δημοσιογράφος: «Ο Μάρκος Σεφερλής κέρδισε την αγωγή που είχε κάνει εναντίον μου και εναντίον της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ. Προφανώς ο δημόσιος λόγος του δεν κρίθηκε από το δικαστήριο ούτε ομοφοβικός, ούτε ρατσιστικός. Οι δε δημοσιογράφοι δεν μπορούν πλέον να εκφράζουν ελεύθερα τη γνώμη τους και να στηλιτεύουν τα κακώς κείμενα. Αντίθετα οφείλουν να αυτολογοκρίνονται μην και ενοχλήσουν τους οπαδούς του κακοποιητικού λόγου.

[…] Η σκοταδιστική αυτή απόφαση μάς γυρίζει χρόνια πίσω: Ενθαρρύνει τον ρατσιστικό λόγο προς τα άτομα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας ή τα άτομα που το ύψος, τα κιλά και το σώμα τους δεν συμφωνούν με τα στάνταρ «κανονικότητας» του κάθε Προκρούστη. Ο Σεφερλής και ο κάθε Σεφερλής μπορεί ανενόχλητα πλέον να χλευάζει τις ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες. Στα πρακτικά τώρα. Ο Σεφερλής είχε ζητήσει 100.000€ αποζημίωση και του επιδικάστηκαν οι 8.000€. Επίσης δεν έγινε δεκτό το αίτημά του να μάς βάλει (τους υπεύθυνους της εφημερίδας κι εμένα) φυλακή. Γιατί αυτό ζήτησε στην αγωγή του ο καλός αυτός κύριος. Για να τελειώνουμε. Από το επίμαχο κείμενό μου δεν αλλάζω ούτε ‘και’. Υποστηρίζω μέχρι κεραίας αυτά που έγραψα. Και θα συνεχίσω τον αγώνα μου για να καταδικαστεί επιτέλους η ρητορική μίσους από τον δημόσιο λόγο […].»

Δηλαδή, ο ηθοποιός πήρε λευκό χαρτί να πραγματοποιεί άφοβα τα σκετς του, κοροϊδεύοντας μειονότητες. Τον Απρίλιο του 2022 η Ακρίτα τόνισε πως δεν θα διστάσει να συνεχίσει στο Εφετείο, τον Άρειο Πάγο και τα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια, διότι υπάρχει ο αντιρατσιστικός νόμος και η ρητορική του ηθοποιού είναι μίσους σε σεξιστικό, ομοφοβικό και χονδροφοβικό επίπεδο.

Nέμο

Την Κυριακή 1 Σεπτεμβρίου, ο Σεφερλής σατιρίζει το Νέμο, το non binary άτομο που νίκησε στη Eurovision 2024, σε μια επετειακή παράσταση «20 χρόνια Δελφινάριο». Ο ηθοποιός παραποιεί τους στίχους του τραγουδιού της Ολλανδίας «Europapa»: «Πάλιωσε το gay, τώρα πια δε λέει, αυτό papa, έλα χαμογέλα, είναι η νέα τρέλα, αυτό papa, εξαρτάται από το πώς θα ξυπνήσω το πρωί, θα νιώθω κόρη ή γιος». Μετά από αυτή την παράσταση, έρχεται καινούργιο κύμα οργής εναντίον του.

Παρέμβαση Σούρα

Με το τέλος της παράστασης, ο ψυχίατρος Δημήτρης Σούρας σηκώθηκε από τη θέση του στην πρώτη σειρά για να κάνει το εξής σχόλιο: «Τα βιολογικά φύλα είναι δυο: άντρας και γυναίκα. Η κοινωνία έχει εξελιχθεί και σεβόμαστε και αποδεχόμαστε τη διαφορετικότητα των ανθρώπων για τους σεξουαλικούς προσανατολισμούς τους. Αυτό δεν έχει καμία σχέση με τα βιολογικά φύλα. Τα φύλα είναι δυο: άνδρες και γυναίκες. Μόνο κάποιες σαύρες, τα ιγκουάνα δεν έχουν φύλο και αυτό μεταβάλλεται με τη θερμότητα».

Ο ψυχίατρος εμφανίστηκε στο τέλος, ως μορφή της αυθεντίας, που ως στόχο είχε να δικαιολογήσει την παράσταση του Σεφερλή, μιας και πλέον οι αντιδράσεις είναι αναμενόμενες. Αξίζει να αναφερθεί κανείς στις ηθικές αρχές των επιστημών της ψυχικής υγείας, που πλέον προσανατολίζονται πιο ανθρωποκεντικά και λιγότερο ιατροφαρμακευτικά, μιας και το προηγούμενο μοντέλο ανήκει στο παρελθόν όπως και θα έπρεπε να ανήκουν και τα αντίστοιχα εγκλήματα, που περισσότερο συχνά παρά σπάνια, συνόδευαν έναν τέτοιο τρόπο συμπεριφοράς.

Δηλαδή η τάση για διάγνωση «μη κανονικού», η ασύδοτη φαρμακευτική αγωγή και η πλήρης άγνοια για την ανάγκη και τον πόνο του ασθενή. Ο γνωστός τρόπος σκέψης που αφορά το «σωστό» και το «λάθος», το «φυσιολογικό» και το «ανώμαλο». Αυτός ο τρόπος σκέψης στιγματίζει και εγκληματεί στους θεραπευόμενους, υπονοώντας πως όποιο δυσκολεύεται ψυχικά εντός ενός συγκεκριμένου και περιορισμένου κοινωνικού περιβάλλοντος, είναι εν δυνάμει επικίνδυνο άτομο και είναι αναμενόμενο η κοινωνία να το απομονώσει.

Το ανθρώπινο φάσμα δεν μπορεί να περιοριστεί στο δίπολο της υγείας και της ασθένειας που έχει κατασκευάσει η δύση. Αρχικά, δημιουργήθηκε μια έκδοση του DSM που όριζε την queer ταυτότητα ως άρρωστη και στη συνέχεια δημιουργήθηκε η ψευδοεπιστημονική της θεραπείας μεταστροφής, μέχρι που αναγκάστηκε εξαιτίας των αγώνων της κοινότητας κι όχι εξαιτίας της καλοσύνης και αφύπνισης των ψυχιάτρων της εποχής, να ανακαλέσουν. Πρόκειται για το ίδιο DSM που ενώ οι γυναίκες ήταν κλεισμένες σε μια οικιακή φυλακή, χωρίς πολιτικά δικαιώματα, αντιμετωπιζόντουσαν ως υστερικές, ένας όρος που ακόμη επικρατεί σε κάποιος κύκλους που υπηρετούν περισσότερο τους προνομιούχους ιατρούς που θησαυρίζουν από ένα τέτοιο σύστημα «αξιών», παρά τον όρκο που έδωσαν. Είναι ασφαλές λοιπόν, οι επαγγελματίες του κλάδου της ψυχικής υγείας να απέχουν από διαγνώσεις και ερμηνείες που κανείς δεν ζήτησε και ταυτόχρονα να έχουν στο μυαλό τους πως τα βιβλία που έχουν τυπωθεί για ορίσουν τους ανθρώπους, θα έπρεπε να είναι βοηθητικά εγχειρίδια που έχουν ως σκοπό να υπηρετήσουν τον ασθενή και τίποτα περισσότερο.

Στο τέλος της παράστασης, ο Σεφερλής στέκεται δίπλα στον Σούρα, αυτή τη φορά σοβαρός, δίνοντας στον ψυχίατρο τον λόγο, στοχεύοντας με αυτή την εικόνα ταπεινότητας να αποδείξει στο κοινό του πως τα σκετς του έχουν επιστημονική τεκμηρίωση και σιωπούν μπροστά σε όσα έχει να πει ο Σούρας, αυτόκλητος σε ένα ερώτημα που κανείς δεν είχε θέσει.

Περί ωριμότητας

Συνεπώς η τοποθέτηση του ψυχιάτρου αντιπροσωπεύει την κίνηση «ωριμότητας» και λειτουργεί ως αναγκαία απόδειξη πως «οι καιροί αλλάζουν», μιας και κατά την παράσταση 50 Αποχρώσεις του Greece του 2015, με την ομοφοβία, τρανσφοβία, χονδροφοβία, ρατσισμό, σεξισμό και ικανοτισμό, η «αλλαγή» του Σεφερλή στο έργο του «20 Χρόνια Δελφινάριο», ήταν εμφανιστεί ένας ψυχίατρος ο οποίος καθησύχασε το κοινό, σε περίπτωση που κάποιος θεατής ένιωσε άβολα με όσα παρακολούθησε.

Μιλώντας για ωριμότητα και σάτιρα, έχει ενδιαφέρον το εξής απόσπασμα της συνέντευξης (16/10/2017) που είχε δώσει η Δήμητρα Παπαδοπούλου στον Βασίλη Θανόπουλο στο Antivirus Magazine όταν ρωτήθηκε εάν θα παρουσίαζε τον gay χαρακτήρα του Γιάννη από τους Απαράδεκτους διαφορετικά, εάν το έκανε σήμερα: «Ναι. Θα ήταν ακόµη πιο βαθύς και ανθρώπινος. Όπως εξελίσσοµαι εγώ αυτά τα χρόνια και ανακαλύπτω σκέψεις και συναισθήµατα, έτσι θα έκανε και ο χαρακτήρας αυτός. Θα του έδινα το βάθος, που έχω δει ότι υπάρχει. Και εκείνη την εποχή το έβλεπα, αλλά δεν ήµουν ώριµη να το καταγράψω. Με όλα αυτά που γίνονται τώρα (µε το σύμφωνο κλπ.) θα ήταν υποθέτω περισσότερο εξωστρεφής.» Πράγματι, ο ρόλος του Γιάννη είχε χαρακτηριστικά καρικατούρας αλλά ειδικά εκείνη την εποχή η σημαντική κίνηση της Παπαδοπούλου ήταν μια ώθηση εκτός ντουλάπας και σίγουρα οι αρνητικές αντιδράσεις που θα είχε να αντιμετωπίσει ήταν πολλές.

Ο αναμενόμενος σεξισμός

Το 2019, στο πλατό της εκπομπής Citizen One, η Έλενα Ακρίτα ερωτήθηκε να απαντήσει σχετικά με τη δικαστική της διαμάχη με τον Σεφερλή. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης επισήμανε στον συνομιλητή της, Κώστα Γιαννακίδη, πως κι εκείνος έχει εκφραστεί αναλόγως σε κείμενά του στο Protagon, αλλά ο κ. Σεφερλής επικεντρώθηκε αποκλειστικά στην ίδια.

Στο σήμερα, αφού ο Μάρκος Σεφερλής έγινε στόχος πολλών στα social media εξαιτίας του σκετς του για το Νέμο, πολλοί αντέδρασαν, ανάμεσά τους και η ηθοποιός Ζωή Γεράζη από τη «Γη της Ελιάς», η οποία αναδημοσίευσε ένα κείμενο γραμμένο από άλλο πρόσωπο, που επέκρινε τον Σεφερλή.

Στη συνέχεια, ο ηθοποιός αντέδρασε, απαντώντας συγκεκριμένα στη Γεραζή: «Καταλαβαίνετε τώρα ποια είναι η διαφορά! 1. Η νεαρή πρωτοεμφανιζόμενη ηθοποιός αποκαλείται από τον δημοσιογράφο ως ‘η Ειρήνη από τη Γη της Ελιάς’. Ο ηθοποιός, συγγραφέας, σκηνοθέτης, θιασάρχης, τηλεπαρουσιαστής, θεατρικός και τηλεοπτικός παραγωγός με παρουσία 35 χρόνων στον καλλιτεχνικό χώρο, έχει ονοματεπώνυμο: Μάρκος Σεφερλής! 2. Η νεαρή πρωτοεμφανιζόμενη ηθοποιός, δεν γνωρίζω αν εκτός από την τηλεόραση έχει εμφανιστεί σε κάποιο θέατρο. Ο ηθοποιός, συγγραφέας, σκηνοθέτης, θιασάρχης, τηλεπαρουσιαστής, θεατρικός και τηλεοπτικός παραγωγός με παρουσία 35 χρόνων στον καλλιτεχνικό χώρο, όλοι γνωρίζουν ότι τα τελευταία 20 χρόνια διαθέτει δύο από τα μεγαλύτερα θέατρα της Ελλάδας, στα οποία και εμφανίζεται ανελλιπώς! Τα συμπεράσματα δικά σας!».

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Μάρκος Σεφερλής (@markos_seferlis_real)

Είναι σαφές πως και στις δύο περιπτώσεις, η Ακρίτα «επιλέχθηκε» για τη μήνυση παρά το ότι ο ηθοποιός είχε πολλές ακόμη επιλογές να στέκονται ενάντιά του, και με πολύ πιο ενθουσιώδη κείμενα εναντίον του, από αυτό της Ακρίτα. Αντίστοιχα, η Ζωή Γεράζη ούτε που είχε γράψει το κείμενο και ο ηθοποιός δεν δίστασε να την κατηγορήσει, κι όχι για το περιεχόμενο του εν λόγω κειμένου, αλλά για το ότι δεν είναι αρκετά «γνωστή». Λες και για να εκφραστεί κάποιος για ένα κοινωνικό ζήτημα, οφείλει πρώτα να πληροί τα κριτήρια της παλαιότητας. Αυτό θα ήταν αλήθεια, εάν ο κόσμος άνηκε στους «παλαιούς» και οι νεότερες γενιές έχουν αποκλειστικά διακοσμητικό ρόλο, ώστε να υπηρετεί και να κόβει εισιτήρια. Το κριτήριο του να είναι κάποιος «παλιός», φυσικά και δεν υποτιμάται, αλλά κανείς θα κριθεί για το σύνολο έργο του έργου του κι εάν το εν λόγω έργο είχε και συνεχίζει να έχει κακοποιητικό λόγο, θα κριθεί και γι’ αυτό.

Η δύναμη της σάτιρας

Αυτές τις ημέρες γίνονται πολλές συζητήσεις σχετικά με τη δύναμη της σάτιρας. Η σύγκριση με τον Αριστοφάνη με ξεπερνάει, άρα ίσως να προχωρήσουμε. Φαίνεται να συμφωνούμε πως η σάτιρα είναι ένα πολιτικό όπλο μη προνομιούχων ομάδων, άρα ο Σεφερλής τι είδους σάτιρα κάνει;

Μα δεν πρόκειται περί σάτιρας, αλλά περί κοροϊδίας με μοναδικό στόχο να καταπραΰνει τους θεατές που θα γελούσαν και με ένα τσίρκο του παρελθόντος, με τη γυναίκα με το μούσι, τον δυνατό άνδρα, τον άνθρωπο με δύο κεφάλια κι άλλα «τέρατα» για τα πανηγύρια, στα οποία μπορεί ο θεατής να νιώσει ευτυχής με την ετεροκανονικότητά, την εθνικότητά και τον ικανοτισμό του. Ποιοι είναι άλλωστε όσοι κοροϊδεύει ο Σεφερλής; Ο ψυχικά ασθενής, ο Αλβανός εργάτης, η χοντρή γυναίκα, το queer, η γυναίκα θύμα βιασμού, κανονικοποιώντας τη βία.

Η κανονικοποίηση της βίας, ως έκφραση, έχει την τάση να παρερμηνεύεται: «Δηλαδή όσοι παρακολουθούν Σεφερλή θα γίνουν ρατσιστές;» Μπορεί και ναι, μπορεί και όχι. Σε καμία περίπτωση δεν ισχυρίζεται κανείς πως ο ηθοποιός έχει τη δύναμη, αποκλειστικά και μόνος του, να διαμορφώσει συνειδήσεις, αλλά σίγουρα όταν κάποιος βρεθεί μπροστά σε ένα ρατσιστικό επεισόδιο, θα έχει υπόψη του πως εάν εμπλακεί θα στοχοποιήσει τον εαυτό του και θα έχει να αντιμετωπίσει σοβαρές κοινωνικές συνέπειες τιμωρίας.

Στα παραπάνω αξίζει να γίνει η γίνει η εξής σύνδεση: κατά τη δικαστική μάχη με την Ακρίτα, ο Σεφερλής είχε αντιδράσει: «Δεν επιτρέπω σε καμία Ακρίτα και όλους αυτούς που έχουν βγει να πουν όλα αυτά που λένε για εμένα. Έχω ένα παιδί που πάει στο σχολείο και μας δίνουν συγχαρητήρια για το ήθος του, για την ποιότητα του χαρακτήρα του, για τις αρχές που του έχουν δώσει οι γονείς του. Λοιπόν, δεν επιτρέπω το παιδί αυτό να του πει ο οποιοσδήποτε ο πατέρας σου είναι σκουπίδι. Το λέω και θα το τονίζω να πει για εμένα ό,τι θέλει αλλά για το ήθος μου σαν άνθρωπο και σαν καλλιτέχνη δεν της επιτρέπω». Απολύτως κατανοητό. Ωστόσο, γιατί αγνοεί τη δικιά του ηθική ευθύνη σχετικά με τα υπόλοιπα παιδιά του κόσμου που έχουν υποστεί bullying εξαιτίας του καλλιτεχνικού του έργου;

Μια προσπάθεια για αισιόδοξο κλείσιμο

Σε μια προσπάθεια για αισιόδοξο κλείσιμο, αξίζει να μοιραστούμε τις φωνές που περάσαμε μια ζωή χωρίς να ακούσουμε. Στο Antivirus 116, ο Βασίλης Θανόπουλος ρωτάει το Νέμο: «Στην Ελλάδα τα τρανς, non binary και γενικά τα κουήρ άτομα εξακολουθούν να βιώνουν πολλές διακρίσεις και δυσκολίες. Υπάρχει κάποιο μήνυμα που θα ήθελες να τους στείλεις;»

Το Νέμο απάντησε: «Μπορώ να μιλήσω για το πώς είναι να ζεις ως non binary στην Ελβετία. Δυστυχώς και στην Ελβετία δεν είμαστε εκεί που θα έπρεπε να είμαστε. Δεν ξέρω ποια είναι ακριβώς η κατάσταση στην Ελλάδα, αλλά απλώς θέλω να πω πως, ανεξάρτητα από το τι λένε – είτε μιλάμε για άτομα είτε για κάποιον νόμο – εσύ αξίζει να βρίσκεσαι εδώ, αξίζεις να είσαι ελεύθερο και δεν πρόκειται να φύγεις, δεν πρόκειται να φύγουμε ακόμη κι αν κάποιοι υποκρίνονται ότι δεν είμαστε εδώ. Δεν πρόκειται να φύγουμε κι αυτό είναι που μου δίνει ελπίδα για το μέλλον. Δεν είναι κάτι που μπορούν να μας πάρουν, είναι κομμάτι μας. Και πραγματικά πιστεύω ότι είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι υπάρχουν πολλά άτομα σαν κι εμάς και ότι έχουμε οικογένειες παντού όπου κι αν πάμε, ακόμη κι αν η δική μας η οικογένεια δεν μας αναγνωρίζει ή δεν μας αποδέχεται. Πάντα θα έχουμε μια οικογένεια κάπου και αυτό είναι μια πολύ όμορφη σκέψη. Εύχομαι, επίσης, να κάνω μια συναυλία στην Ελλάδα πολύ σύντομα – το δουλεύουμε – και μακάρι να μπορέσω να γνωρίσω όσα το δυνατόν περισσότερα άτομα της κοινότητας εκεί.»