Κάντε εγγραφή στο newsletter μας εδώ για να λαμβάνετε κάθε εβδομάδα ένα τέτοιο κείμενο μαζί με τέσσερις προτάσεις της εβδομάδας από τον κόσμο της Womanlandia.

Έχουμε δει κατά καιρούς πώς η τωρινή κυβέρνηση επιστρατεύει ευφημισμούς και έμμεσες πρακτικές για να προωθήσει βλαπτικές για το κοινό καλό νομοθετικές πρωτοβουλίες, με σαφή κατεύθυνση την ιδιωτικοποίηση δημοσίων αγαθών και υπηρεσιών. Το ζήτημα εδώ δεν είναι μονάχα η σταθερή διακυβερνητική πολιτική ιδιωτικοποιήσεων, αφού η ίδρυση του Χρηματιστηρίου Ενέργειας, όπως επίσης η ιδιωτικοποίηση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ, του λιμανιού του Πειραιά και 14 περιφερειακών αεροδρομίων συνέβησαν επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, ενώ η συμφωνία για την αξιοποίηση του Ελληνικού από εταιρικούς κολοσσούς ψηφίστηκε στη Βουλή από όλα τα τότε μεγάλα κόμματα πλην του ΚΚΕ. Αυτό που σήμερα μας απασχολεί είναι η γλώσσα και η ρητορική πίσω από νομοθετικές ενέργειες που στην ουσία κάνουν το ακριβώς αντίθετο απ’ αυτό που ευαγγελίζονται.

«Φιλεργατικά» νομοσχέδια που καταστρατηγούν βασικά εργασιακά κεκτημένα; Τσεκ. «Παιδοκεντρικές» μεταρρυθμίσεις στο Οικογενειακό Δίκαιο που αυξάνουν κατακόρυφα τις αντιδικίες μεταξύ πρώην συζύγων, και καθιστούν τις γυναίκες δέσμιες της βούλησης του πατέρα του παιδιού τους, ακόμη κι όταν αυτός τις έχει κακοποιήσει; Τσεκ. «Μη κρατικά», δηλαδή ιδιωτικά, Πανεπιστήμια που ανοίγουν στο όνομα της αριστείας και της ελεύθερης αγοράς με ελάχιστες διασφαλίσεις ακαδημαϊκής ποιότητας, παραβιάζοντας άμεσα τη ρητή απαγόρευση του Συντάγματος; Διπλό τσεκ. «Νόμιμο» φακελάκι σε μέχρι πρότινος δωρεάν χειρουργεία ως μέσο επίσπευσης της λίστας αναμονής ιατρικών επεμβάσεων στα δημόσια νοσοκομεία; Τσεκ τσεκ τσεκ. Ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ; Σούπερ ντουπερ τσεκ.

Η ιδιωτικοποίηση του νερού από την πίσω πόρτα, που επιχειρείται αυτή την περίοδο αγκαζέ με την ιδιωτικοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και την διευκόλυνση εκποίησης αρχαιολογικών χώρων και μουσείων σε ιδιώτες, είναι η τέταρτη από την έναρξη της εποχής των μνημονίων, δεύτερη επί κυβέρνησης Μητσοτάκη. Η πόρτα για την ιδιωτικοποίηση του νερού άνοιξε το 2000, όταν οι εταιρείες ύδρευσης-αποχέτευσης της Αθήνας (ΕΥΔΑΠ) και της Θεσσαλονίκης (ΕΥΑΘ) μπήκαν στο Χρηματιστήριο, όμως οι πρώτες σοβαρές προσπάθειες ξεκίνησαν τα πρώτα χρόνια του μνημονίου, με την έναρξη διαγωνισμού για την πώληση του πλειοψηφικού πακέτου των μετοχών τους σε ιδιώτες. Η προσπάθεια αυτή παρεμποδίστηκε το 2014 με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, που έκρινε ότι το νερό δεν είναι εμπορικό προϊόν αλλά δημόσιο αγαθό, όμως οι μετοχές δεν επέστρεψαν στην ιδιοκτησία του Δημοσίου, αλλά μεταβιβάστηκαν στο Υπερταμείο, πράγμα που το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε αντισυνταγματικό το 2022.

Πρακτικά, όσο η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ είναι στο Χρηματιστήριο και ιδιώτες κατέχουν μέρος των μετοχών τους (για παράδειγμα, αυτή τη στιγμή η κατασκευαστική ΤΕΡΝΑ κατέχει το 12% της ΕΥΔΑΠ και η Veolia το 5,5% των μετοχών της ΕΥΑΘ), το νερό στην Ελλάδα έχει ήδη εν μέρει ιδιωτικοποιηθεί. Τα νέα ζητήματα που ανακύπτουν με το καινούριο νομοσχέδιο της Νέας Δημοκρατίας είναι ότι αυτή τη φορά 1) δρομολογείται συνένωση όλων τον οργανισμών διαχείρισης νερού της τοπικής αυτοδιοίκησης, εφτακοσίων συνολικά, με την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ αντίστοιχα, που θα αποκτήσουν έτσι το σύνολο των υπηρεσιών και συστημάτων ύδρευσης της χώρας, και 2) τι θα γίνει με το πλειοψηφικό πακέτο μετοχών των δύο εταιρειών, που πλέον λόγω της προτεινόμενης συγχώνευσης δεν αφορά μονάχα την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, αλλά ολόκληρη την Ελλάδα.

Ποιος είναι εδώ ο ευφημισμός;

Οι μεταρρυθμίσεις αυτές έρχονται στο πλαίσιο μιας «ενιαίας στρατηγικής για το νερό» με την πρόφαση της διαχείρισης της λειψυδρίας και των απωλειών στα δίκτυα του νερού, που σε μερικούς Δήμους αγγίζει μέχρι και το 60%. Όπως συμβαίνει ήδη με την Υγεία και την Παιδεία, οι δημόσιες δομές και τα δημόσια αγαθά υποβαθμίζονται μέσω της κυβερνητικής αδιαφορίας μέχρι να οδηγηθούν σε καθεστώς εξαθλίωσης, ώστε να έρθει η ιδιωτικοποίηση ως μάννα εξ ουρανού και να ξεκινήσουν άφοβα οι μπίζνες.

Αυτό έχει ως πιθανό αποτέλεσμα ότι μεγάλο μέρος των εσόδων, της διαχείρισης, της συντήρησης και της τιμολόγησης του νερού θα μπορεί να ανατίθεται σε ιδιώτες, με μηχανισμό ελέγχου και διαφάνειας τη ΡΑΑΕΥ, η οποία, ενώ είναι η μοναδική εκ του νόμου υπεύθυνη για την εποπτεία του συνόλου της αγοράς του νερού, δεν κλήθηκε καν στη Βουλή στη σχετική ακρόαση φορέων για την επεξεργασία του προτεινόμενου νομοσχεδίου. Σε ερώτηση για το εάν θα ακριβύνουν οι λογαριασμοί του νερού μετά από τις προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου απέφυγε να δώσει σαφή απάντηση, επαναλαμβάνοντας ότι οι πολίτες «θα δουν εξορθολογισμό», για ένα αγαθό που σύμφωνα με το ΣτΕ πρέπει να παραμένει προσβάσιμο και κατά γενική ομολογία δεν θεωρείται ακριβό. Άρα ποιος ακριβώς είναι ο παραλογισμός στους λογαριασμούς νερού που θα εξορθολογήσει ο Υπουργός; Σήμερα έκανε μάλιστα βίντεο για να απαντήσει σε όλους τους κακεντρεχείς που αντιτίθενται στο νομοσχέδιο της Νέας Δημοκρατίας, κάνοντας λόγο για «3+1 fake news για το νερό». Η αύξηση στους λογαριασμούς νερού δεν αφορά μονάχα την ατομική κατανάλωση των νοικοκυριών, αλλά την αγροτική παραγωγή και τις τιμές των γεωργικών προϊόντων, αφού περίπου το 80% της κατανάλωσης υδάτινων πόρων της χώρας γίνεται για την άρδευση καλλιεργειών.

Η νομοθετική αυτή ενέργεια, εκτός από την επικείμενη ιδιωτικοποίηση, αποτελεί επίσης ξεκάθαρη τάση κυβερνητικού συγκεντρωτισμού. Είναι χτύπημα κατά της αποκεντρωμένης διοίκησης, που μέχρι τώρα είχε στα χέρια της, στο εκάστοτε τοπικό επίπεδο, τη διαχείριση ενός δημοσίου αγαθού. Πρόκειται για μία κίνηση που υποτιμά βαθύτατα την αξία και εξουσία της τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά και της αμεσότητας με την οποία οι τοπικές κοινωνίες μπορούν να έχουν λόγο για την ποιότητα ζωής τους.

Το νερό, όπως η πλειοψηφία των δημοσίων αγαθών που προστάτευε το πάλαι ποτέ κοινωνικό κράτος στην Ελλάδα, ιδιωτικοποιείται. Σε όσα λεκτικά ακροβατικά κι αν επιδειχθεί η κυβέρνηση, η πραγματικότητα δεν θα αλλάξει.

Εμείς τι κάνουμε γι’ αυτό;